Du lịch Điện Biên: phường mới, mùa hoa ban, đường bay hiện tại, cụm di tích Điện Biên Phủ, Mường Phăng, Pha Đin, ăn gì, lịch trình

Du lịch Điện Biên là về lòng chảo Mường Thanh, nơi mỗi quả đồi quanh phố đều có một cái tên từng xuất hiện trong sách sử: A1, D1, Him Lam, Độc Lập. Mình thấy đứng trên đồi D1 lúc chiều xuống, nhìn cánh đồng lúa chạy dài theo sông Nậm Rốm, mới hiểu vì sao trận đánh năm 1954 lại diễn ra ở chính thung lũng này. Tháng 3 có hoa ban trắng dọc đèo Pha Đin, cuối tháng 9 lúa chín vàng cả lòng chảo. Đi mùa nào, bay hay đi xe, xem gì trước, mình kể dần bên dưới.

Mục lục

1. Đi Điện Biên mùa nào
2. Đường đến Điện Biên
3. Cụm di tích trong lòng chảo
4. Sở chỉ huy Mường Phăng và hồ Pá Khoang
5. Đèo Pha Đin
6. Cánh đồng Mường Thanh, suối khoáng U Va
7. Mường Lay và cực Tây A Pa Chải
8. Góc check-in đẹp ở Điện Biên
9. Ăn gì ở Điện Biên
10. Ở đâu và tên phường mới
11. Lịch trình gợi ý
12. Lưu ý khi đi

Tóm tắt nhanh cho chuyến du lịch Điện Biên:

1. Đi Điện Biên mùa nào

Đỉnh mùa khách là dịp 30/4 đến 7/5. Tháng 5/2024, đúng dịp 70 năm chiến thắng, bảo tàng có lúc phải tạm ngừng bán vé để điều tiết khách. Nếu không bắt buộc đi dịp này, mình thấy tháng 3 hoặc tháng 10 dễ chịu hơn nhiều.

2. Đường đến Điện Biên

2.1. Máy bay

Sân bay Điện Biên mở lại sau nâng cấp từ 2/12/2023, đón được máy bay cỡ lớn. Vietnam Airlines là hãng duy nhất bay thường lệ, Hà Nội 2 chuyến mỗi ngày, TP.HCM – Điện Biên – Hà Nội 2 chuyến mỗi tuần. Chỉ một hãng nên vé dịp lễ lên giá nhanh.

2.2. Xe khách

Từ bến Mỹ Đình có nhiều nhà xe giường nằm chạy đêm, khoảng 10 tiếng, giá vé mấy năm gần đây khoảng 300.000 đến 350.000 đồng một lượt.

2.3. Tự lái

Theo quốc lộ 6 qua Hòa Bình cũ (nay thuộc Phú Thọ), Mộc Châu, Sơn La, qua đèo Pha Đin. Hoặc đi quốc lộ 32, 37 qua Sơn La. Mình thấy nên nghỉ một đêm ở Mộc Châu hoặc Sơn La cho đỡ mệt.

2.4. Đi tại chỗ

Cụm di tích trong thành phố gần nhau, đi bộ hoặc xe máy được. Taxi ở Điện Biên khá đắt, nên hỏi giá trước hoặc thuê xe máy.

3. Cụm di tích trong lòng chảo

Các điểm dưới đây cách nhau chừng vài trăm mét đến hơn 1 km, đi hết trong một ngày, mỗi điểm bán vé riêng ở cổng. Bạn nên vào bảo tàng trước để nắm diễn biến chiến dịch, rồi mới ra đồi A1, hầm Đờ Cát thì dễ hình dung hơn.

3.1. Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ

Bảo tàng mở cửa từ 5/5/2014, hình nón cụt, có gần 1.000 tài liệu, hiện vật, bản đồ. Phần đáng xem nhất là bức tranh panorama dài 132 m, cao 20,5 m, hơn 4.500 nhân vật, kể lại các giai đoạn của chiến dịch. Dành ít nhất 1,5 tiếng.

3.2. Đồi A1

Đồi A1 là cứ điểm then chốt bảo vệ khu trung tâm của Pháp, nơi diễn ra trận đánh kéo dài và ác liệt nhất. Trên đồi còn căn hầm cố thủ, giao thông hào, xác xe tăng và hố bộc phá do khối thuốc nổ 960 kg tạo ra. Ở đây có hoạt động nấu cơm bằng bếp Hoàng Cầm, đẩy xe đạp thồ cho khách trải nghiệm.

3.3. Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia A1

Nghĩa trang nằm trên đường Võ Nguyên Giáp, cách đồi A1 vài trăm mét, là nơi yên nghỉ của 644 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch, phần lớn là mộ vô danh. Lễ đài phía trước làm theo dáng Khuê Văn Các. Vào thắp hương nên mặc lịch sự, giữ yên lặng.

3.4. Tượng đài Chiến thắng trên đồi D1

Tượng đài khánh thành ngày 7/5/2004, dịp 50 năm chiến thắng, cụm tượng ba người lính cao 12,6 m, đúc từ 217 tấn đồng. Lên đồi D1 phải leo khá nhiều bậc, đổi lại nhìn được toàn cảnh thành phố và cánh đồng Mường Thanh. Đi lúc chiều mát hoặc gần hoàng hôn.

3.5. Hầm Đờ Cát

Hầm chỉ huy của tướng Đờ Cát ở giữa cánh đồng Mường Thanh, cách đồi A1 khoảng 1 km. Hầm dài 20 m, rộng 8 m, chia 4 gian, nóc là các vòm thép phủ bao cát, nay có thêm mái che bảo vệ. Hầm nhỏ, ngày đông khách phải xếp hàng đi một chiều.

3.6. Còn thời gian thì ghé thêm

Đồi Him Lam (nơi mở màn chiến dịch), đồi Độc Lập, cầu Mường Thanh bắc qua sông Nậm Rốm, và thành Bản Phủ cách trung tâm khoảng 8 km về phía nam, gắn với thủ lĩnh Hoàng Công Chất thế kỷ 18.

4. Sở chỉ huy Mường Phăng và hồ Pá Khoang

Sở chỉ huy chiến dịch nằm dưới chân núi Pú Đồn, độ cao hơn 1.000 m, cách trung tâm hơn 30 km, giữa rừng cây cổ thụ. Ở đây còn lán ở và làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, lán của các cán bộ chỉ huy, hầm chỉ huy đào xuyên núi. Đường lên có đoạn dốc trong rừng, nhớ đi giày. Trên đường về ghé hồ Pá Khoang, cận Tết có hoa anh đào trên đảo giữa hồ.

5. Đèo Pha Đin

Pha Đin dài khoảng 32 km trên quốc lộ 6, nằm giữa vùng Thuận Châu (Sơn La) và Tuần Giáo (Điện Biên), điểm cao nhất 1.648 m. Đèo đã mở rộng nhiều đoạn, vẫn nhiều khúc cua tay áo. Trên đỉnh có điểm dừng chân Pha Đin Pass để ngắm cảnh. Đi từ Hà Nội bằng đường bộ thì chắc chắn qua đây, tháng 2, 3 hoa ban nở dọc đèo.

6. Cánh đồng Mường Thanh, suối khoáng U Va

Cánh đồng Mường Thanh ở độ cao hơn 400 m, dài hơn 20 km, rộng trung bình khoảng 6 km, chạy dọc sông Nậm Rốm. Người Thái có câu “nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc” để xếp các cánh đồng lớn vùng Tây Bắc, Mường Thanh đứng đầu. Lúa chín từ cuối tháng 9, đứng trên đồi D1 hoặc A1 nhìn xuống là thấy rõ.

Suối khoáng nóng U Va cách trung tâm khoảng 15 km, hợp đi mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4, có bể tắm khoáng và nhà sàn nghỉ lại. Ngâm sáng sớm hoặc chiều muộn là dễ chịu nhất.

7. Mường Lay và cực Tây A Pa Chải

7.1. Mường Lay

Mường Lay cách trung tâm khoảng 100 km về phía bắc, là vùng người Thái trắng bên sông Đà. Tháng 11/2012, thủy điện Sơn La tích nước, cả thị xã Mường Lay cũ và cầu Hang Tôm cũ chìm dưới lòng hồ. Cầu mới dựng ngay gần, cao hơn cầu cũ khoảng 70 m, nối sang Lai Châu. Có thể đi thuyền trên hồ, rồi đi tiếp, xem bài du lịch Lai Châu.

7.2. A Pa Chải

A Pa Chải ở vùng Mường Nhé, cách trung tâm khoảng 250 km, có cột mốc số 0 ở ngã ba biên giới Việt Nam – Lào – Trung Quốc trên đỉnh Khoan La San. Đây là vùng biên giới, phải trình báo và đi cùng cán bộ đồn biên phòng A Pa Chải. Đường từ đồn tới mốc khoảng 11 km, nhiều đoạn leo bộ, mùa mưa rất khó đi. Chuyến này cần ít nhất 3 ngày riêng.

8. Góc check-in đẹp ở Điện Biên

• Đồi D1 lúc hoàng hôn: cụm tượng đài ngược sáng, phía sau là cả lòng chảo và cánh đồng.
• Đồi A1: xác xe tăng và giao thông hào, chụp nhẹ nhàng, không trèo lên ụ hầm.
• Cánh đồng Mường Thanh mùa lúa chín: cuối tháng 9 đến tháng 10, nhìn từ trên đồi hoặc đứng ngay bờ ruộng.
• Cầu Mường Thanh: cây cầu sắt qua sông Nậm Rốm, nơi gắn với trận đánh giữa lòng chảo.
• Đỉnh đèo Pha Đin: điểm dừng Pha Đin Pass nhìn xuống những vòng cua, tháng 2, 3 có hoa ban.
• Đảo hoa anh đào hồ Pá Khoang: cận Tết, hoa nở soi bóng xuống hồ.

Ở đồi A1, nghĩa trang A1 và các khu tưởng niệm, mình thấy nên chụp kín đáo, không tạo dáng vui đùa. Đây trước hết là nơi tưởng niệm.

9. Ăn gì ở Điện Biên

• Gạo, xôi nếp nương: gạo từ cánh đồng Mường Thanh dẻo, thơm, xôi nếp ăn với chẩm chéo.
• Pa pỉnh tộp: cá chép, cá trôi mổ lưng, nhồi gừng, sả, mắc khén, kẹp tre nướng than.
• Gà nướng mắc khén: gà bản nướng than, phết mắc khén, chấm chẩm chéo.
• Rêu đá: rêu suối có theo mùa từ khoảng tháng 9, 10 âm lịch đến tháng 5, nướng trong lá chuối hoặc nấu canh.
• Chẩm chéo: nước chấm giã từ mắc khén, ớt, tỏi, rau thơm, muối, gần như món nào của người Thái cũng có.
• Mua về: thịt trâu gác bếp, mắc khén, gạo Điện Biên. Thịt gác bếp nên mua chỗ có nhãn, hạn dùng rõ.

10. Ở đâu và tên phường mới

Khách sạn, nhà nghỉ tập trung ở phường Điện Biên Phủ, quanh quảng trường 7-5 và các trục đường chính, đi bộ được tới nhiều di tích. Dịp 30/4 đến 7/5 và lễ hội Hoa Ban nên đặt trước vài tuần. Muốn yên tĩnh có thể tìm homestay nhà sàn người Thái ở các bản ven thành phố hoặc ở U Va.

Thấy chỗ nào ghi “đồi A1 ở phường Mường Thanh” là theo tên cũ. Đến nơi cứ hỏi tên di tích là ai cũng chỉ được.

11. Lịch trình gợi ý

11.1. 2 ngày 1 đêm (bay từ Hà Nội)

Ngày 1 bay chuyến sáng, chiều thăm bảo tàng, đồi A1, nghĩa trang A1, chiều tối lên đồi D1 xem tượng đài và toàn cảnh lòng chảo. Ngày 2 sáng đi Mường Phăng, hồ Pá Khoang, chiều hầm Đờ Cát, đồi Him Lam rồi ra sân bay.

11.2. Đi đường bộ, ghép vòng Tây Bắc

Đi Hà Nội – Mộc Châu – Sơn La – Pha Đin – Điện Biên, rồi lên Mường Lay – Lai Châu – Sa Pa và về theo cao tốc Nội Bài – Lào Cai. Vòng này mất 5 đến 7 ngày, xem chi tiết bài du lịch Tây Bắc. Nếu dừng ở Mộc Châu trên đường đi, xem du lịch Mộc Châu.

12. Lưu ý khi đi

• Tránh đi đường bộ vào tháng 6 đến tháng 8, mưa lớn dễ sạt lở. Gặp mưa kéo dài thì hoãn qua đèo.
• Dịp 7/5 và lễ hội Hoa Ban, đặt vé máy bay, khách sạn sớm.
• Ở nghĩa trang A1, khu tưởng niệm trên đồi A1, ăn mặc kín đáo, không đứng lên các ụ, hầm để chụp ảnh.
• Đi A Pa Chải hay các xã biên giới khác phải mang giấy tờ tùy thân và trình báo đồn biên phòng.

Điện Biên hợp với ai muốn tận mắt thấy những địa danh trong sách sử, rồi thong thả ngắm lòng chảo, ăn gà nướng mắc khén và ngâm khoáng nóng. Mình dặn nhất là vào bảo tàng trước khi ra các đồi, và tránh dịp 7/5 nếu không cần dự lễ. Chúc bạn có một chuyến về Mường Thanh thật lắng đọng, đi đường đèo bình an.