Du lịch Phú Thọ: tỉnh mới gộp Vĩnh Phúc, Hòa Bình, xã phường từng điểm, Giỗ Tổ, Đền Hùng, Long Cốc, Tam Đảo, Tây Thiên, ăn gì, lịch trình

Du lịch Phú Thọ trước đây gần như đồng nghĩa với Đền Hùng, nơi mỗi mùa Giỗ Tổ hàng triệu người leo bậc đá lên núi Nghĩa Lĩnh. Mình thấy ngoài ngày hội, Phú Thọ còn những sáng sương phủ hàng trăm quả đồi chè tròn ở Long Cốc, bể khoáng nóng ven sông Đà ở Thanh Thủy, và từ khi gộp với Vĩnh Phúc, Hòa Bình thì có thêm cả Tam Đảo mát lạnh lẫn thung lũng Mai Châu. Tỉnh rộng hơn trước rất nhiều, nên chia chuyến thế nào, đi mùa nào, ăn gì, mình kể bên dưới.

Mục lục

1. Mùa Giỗ Tổ và các mùa khác
2. Đường đi
3. Khu di tích Đền Hùng
4. Việt Trì, làng cổ Hùng Lô, hát Xoan
5. Đồi chè Long Cốc, Xuân Sơn, Thanh Thủy
6. Tam Đảo, Tây Thiên, Đại Lải
7. Vùng Hòa Bình cũ
8. Góc check-in đẹp ở Phú Thọ
9. Ăn gì ở Phú Thọ
10. Lịch trình gợi ý
11. Các điểm nay thuộc xã, phường nào
12. Lưu ý

Tóm tắt nhanh cho chuyến du lịch Phú Thọ:

1. Mùa Giỗ Tổ và các mùa khác

Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch. Năm 2026, lễ hội và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ kéo dài từ 17 đến 26/4, là năm đầu tổ chức sau khi gộp ba tỉnh, có thêm lễ hội văn hóa dân gian đường phố và tour đêm “Đền Hùng – Linh thiêng nguồn cội”. Cả tuần lễ hội tỉnh đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, riêng sáng mùng 9 tháng 3 âm lịch Đền Hùng có khoảng 1,5 triệu người, các bãi xe kín chỗ.

2. Đường đi

2.1. Đền Hùng, Việt Trì

Theo cao tốc Nội Bài – Lào Cai, xuống nút IC7 về Việt Trì, hoặc quốc lộ 2 qua Phúc Yên, Vĩnh Yên. Đền Hùng cách trung tâm Việt Trì khoảng 7 km về phía bắc. Có xe khách, limousine từ Mỹ Đình, tàu Hà Nội – Lào Cai dừng ga Việt Trì.

2.2. Tam Đảo và vùng Hòa Bình cũ

Lên Tam Đảo khoảng 50 km quốc lộ 2, 24 km quốc lộ 2B rồi gần 13 km đường đèo, chừng 2 tiếng, xe máy nên chọn xe số. Vùng Hòa Bình cũ đi theo đường Hòa Lạc – Hòa Bình, nối quốc lộ 6 đi Mai Châu.

2.3. Đi giữa các vùng

Từ Việt Trì sang Hòa Bình cũ khoảng 120 km, sang Vĩnh Yên hơn 20 km. Mình thấy không nên dồn Đền Hùng, Tam Đảo và Mai Châu vào một chuyến ngắn.

3. Khu di tích Đền Hùng

Khu di tích rộng khoảng 1.030 ha, có bốn cụm chính: đền thờ Lạc Long Quân trên núi Sim, đền thờ Âu Cơ trên núi Vặn, bảo tàng Hùng Vương, và cụm đền thờ các vua Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh cao 175 m. Đi theo thứ tự quen thuộc:

• Cổng đền rồi đền Hạ (tương truyền nơi Âu Cơ sinh bọc trăm trứng), giếng cổ, chùa Thiên Quang với cây vạn tuế ba ngọn trước sân.
• Đền Trung lưng chừng núi, gắn với tích Lang Liêu dâng bánh chưng, bánh giầy.
• Đền Thượng trên đỉnh, nơi diễn ra nghi lễ chính ngày Giỗ Tổ, bên cạnh có cột đá thề.
• Lăng Hùng Vương trên sườn núi, nhìn ra ngã ba Bạch Hạc.
• Đền Giếng dưới chân núi phía đông nam, thờ hai công chúa Tiên Dung, Ngọc Hoa, đi xuống khoảng 600 bậc.

Đi hết cụm đền chính mất khoảng nửa buổi, bậc đá nhiều, nên đi giày đế bằng, mang nước, mặc kín đáo khi lên đền. Ngày thường khá vắng, lúc đó mới có thể đi chậm và đọc các bảng giới thiệu.

4. Việt Trì, làng cổ Hùng Lô, hát Xoan

Việt Trì nằm ở ngã ba sông Lô, Hồng, Đà (ngã ba Bạch Hạc). Công viên Văn Lang rộng khoảng 116 ha có hồ, cầu đi bộ, tối đông người. Phố ẩm thực Nguyễn Du có nhiều quán cá sông, lẩu, thịt dê.

Làng cổ Hùng Lô cách Đền Hùng khoảng 10 km, có đình Hùng Lô gần 300 năm tuổi làm bằng gỗ đinh, lim, là di tích quốc gia từ 1990 và là một trong những nơi hát Xoan. Mùa Giỗ Tổ có hát Xoan ở các đình An Thái, Hùng Lô, Thét, miếu Lãi Lèn.

5. Đồi chè Long Cốc, Xuân Sơn, Thanh Thủy

• Đồi chè Long Cốc: hàng trăm quả đồi chè tròn nối nhau, đẹp nhất sáng sớm cuối thu, đầu đông khi sương phủ thung. Đồi là đất sản xuất của nông trường và người dân, đi theo lối mòn, không giẫm lên luống chè.
• Vườn quốc gia Xuân Sơn: rừng núi đá vôi, bản người Dao, người Mường như bản Dù, có homestay. Nên đi cùng người dẫn đường khi vào hang hoặc rừng sâu.
• Khoáng nóng Thanh Thủy: cách Việt Trì khoảng 40 km, nước khoáng 37 đến 43 độ C, khai thác dọc sông Đà, có nhiều khu nghỉ và bể tắm công cộng.
• Ao Giời – Suối Tiên (vùng Hạ Hòa): suối, thác nhỏ giữa rừng, mùa hè có nhiều nhóm đến tắm. Mùa mưa nước lên nhanh, không bơi ra chỗ sâu.

6. Tam Đảo, Tây Thiên, Đại Lải (Vĩnh Phúc cũ)

6.1. Tam Đảo

Tam Đảo là khu nghỉ mát thời Pháp ở độ cao hơn 900 m, tên lấy từ ba đỉnh Thạch Bàn, Thiên Thị, Phù Nghĩa. Thị trấn cũ có nhà thờ đá (thánh đường xây năm 1937), thác Bạc phải leo khoảng 400 bậc, đường lên tháp truyền hình khoảng 1.400 bậc, đền Bà Chúa Thượng Ngàn trong rừng trúc. Cuối tuần mùa hè rất đông, nên đi ngày thường. Đặc sản là ngọn su su xào và thịt nướng cuốn su su.

6.2. Tây Thiên, hồ Đại Lải

Tây Thiên (xã Đại Đình) là quần thể tâm linh dưới chân dãy Tam Đảo, có đền Mẫu Tây Thiên, Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên, đường lên đền thượng khá dốc. Hồ Đại Lải có nhiều khu nghỉ, sân golf, hợp nghỉ cuối tuần gần Hà Nội.

7. Vùng Hòa Bình cũ

Phía nam tỉnh mới là vùng người Mường, người Thái: thung lũng Mai Châu, Hang Kia – Pà Cò, lòng hồ thủy điện Hòa Bình với thác Bờ, khoáng nóng Kim Bôi. Vùng này xa Việt Trì khoảng 120 km, đi từ Hà Nội gần hơn, nên tách thành chuyến riêng, xem bài du lịch Mai Châu. Muốn nối tiếp lên vùng núi cao, xem bài du lịch Tây Bắc.

8. Góc check-in đẹp ở Phú Thọ

• Đồi chè Long Cốc lúc sương sớm: đứng trên đồi cao nhìn xuống những quả đồi tròn nhấp nhô, tháng 11 sương dày nhất.
• Lối bậc đá Đền Hùng: bậc đá dưới tán rừng cổ thụ, ngày thường vắng, ánh nắng lọt qua tán lá.
• Nhà thờ đá Tam Đảo: mặt tiền đá xám giữa thị trấn, hay có mây bay ngang.
• Thác Bạc Tam Đảo: dòng thác trắng giữa rừng, leo khoảng 400 bậc.
• Cổng Thiền viện Tây Thiên: cổng gỗ và bậc đá dẫn lên núi.
• Công viên Văn Lang buổi tối: cầu đi bộ qua hồ lên đèn.

Mình thấy muốn có ảnh Long Cốc đẹp thì ngủ lại Thanh Thủy hoặc Tân Sơn để kịp lên đồi trước khi sương tan, khoảng sáng sớm.

9. Ăn gì ở Phú Thọ

• Thịt chua Thanh Sơn: thịt lợn ướp thính lên men, cuốn lá sung, lá ổi, món của người Mường.
• Cá lăng, cá anh vũ sông Đà: nướng riềng mẻ, rang muối, nấu măng chua ở các quán Việt Trì.
• Canh rau sắn, bánh tai, bánh sắn, xáo chuối Lâm Thao: món quê vùng trung du.
• Quả cọ, quả trám: mùa hè, om hoặc kho cá.
• Bánh chưng, bánh giầy: gắn với tích Lang Liêu, mùa Giỗ Tổ có hội thi gói bánh.
• Ngọn su su Tam Đảo, cơm lam, gà đồi vùng Hòa Bình cũ.

10. Lịch trình gợi ý

10.1. 1 ngày từ Hà Nội

Sáng đi sớm, 8h có mặt ở Đền Hùng, đi đền Hạ, đền Trung, đền Thượng, lăng, xuống đền Giếng. Trưa ăn cá sông ở Việt Trì. Chiều ghé làng cổ Hùng Lô, công viên Văn Lang rồi về.

10.2. 2 ngày 1 đêm

Ngày đầu như trên, chiều về Thanh Thủy tắm khoáng, nghỉ đêm. Sáng hôm sau dậy sớm lên Long Cốc ngắm sương trên đồi chè, chiều về Hà Nội. Có thêm một ngày thì vào Xuân Sơn.

10.3. Tam Đảo, Tây Thiên

Đi riêng 1 đến 2 ngày: sáng Tây Thiên, chiều lên Tam Đảo nghỉ đêm, sáng hôm sau leo thác Bạc hoặc đường lên tháp truyền hình. Xem thêm các gợi ý khác ở bài đi 1 ngày gần Hà Nội.

11. Các điểm nay thuộc xã, phường nào

12. Lưu ý

• Mùa Giỗ Tổ, xem phương án phân luồng, bãi xe của ban tổ chức trước khi đi, gửi xe ở bãi có niêm yết giá.
• Đường Tam Đảo dốc, nhiều khúc cua, cuối tuần mùa hè đông xe, xuống dốc về số thấp.
• Thịt chua mua về nên giữ lạnh, ăn trong vài ngày.

Phú Thọ hợp với ai muốn về nguồn ở Đền Hùng, rồi thong thả thêm đồi chè, khoáng nóng hoặc một đêm mát lạnh trên Tam Đảo. Mình dặn nhất là tránh mùng 8 đến 10 tháng 3 âm lịch nếu không dự lễ, và tách Tam Đảo, Mai Châu thành chuyến riêng. Chúc bạn có chuyến về Đất Tổ thật an lành, đi đường bình an và về nhà còn vương mùi chè Long Cốc.