Nhà thờ Cam Ly ở Đà Lạt, còn gọi là nhà thờ Sơn Cước hay nhà thờ Dân tộc Cam Ly, nằm trên một ngọn đồi thông gần thác Cam Ly, đường Nguyễn Khuyến. Điều làm nơi này khác hẳn các nhà thờ khác trong thành phố là hai mái ngói dốc đứng cao hơn 17 m, cách điệu từ mái nhà rông Tây Nguyên. Nhà thờ xây từ năm 1960 đến năm 1968 cho giáo dân người dân tộc thiểu số, khách vào xem không mất vé.
Nơi này ít người biết hơn nhà thờ Con Gà hay Domaine de Marie, nên vẫn khá yên tĩnh. Địa chỉ, giờ lễ, chuyện nhà thờ, kiến trúc có gì để xem và nên ghép với điểm nào, mình gom lại ở dưới đây.
Mục lục
- Nhà thờ Cam Ly ở đâu, đi đường nào?
- Giờ mở cửa, vé và giờ lễ
- Chuyện nhà thờ, ngắn gọn
- Kiến trúc nhà thờ Cam Ly có gì đặc biệt?
- Góc chụp ảnh đẹp ở nhà thờ Cam Ly
- Kinh nghiệm đi nhà thờ Cam Ly
- Ghép lịch với các điểm gần
Tóm tắt nhanh cho chuyến đi nhà thờ Cam Ly:
| Địa chỉ | Đường Nguyễn Khuyến, phường Cam Ly – Đà Lạt, Lâm Đồng (trước tháng 7/2025 là phường 5). Biển ở cổng ghi số 1A, nhiều trang ghi số 11 |
| Tên gọi khác | Nhà thờ Sơn Cước, nhà thờ Dân tộc Cam Ly, nhà thờ Gỗ |
| Vị trí | Trên đồi thông gần thác Cam Ly, phía tây trung tâm |
| Vé | Miễn phí theo hầu hết các nguồn |
| Giờ lễ | Có lễ hằng ngày và Chúa nhật, xem lịch ở cổng hoặc hỏi các sơ |
| Nên xem | Hai mái ngói cao hơn 17 m, hình cọp và phượng hoàng ở tiền đình, kính màu hoa văn tam giác và hình vuông, bàn thờ gỗ thông Langbiang |
| Nên đi | Buổi sáng, tránh giờ lễ |
| Trang phục | Kín vai, quá gối |
1. Nhà thờ Cam Ly ở đâu, đi đường nào?
Nhà thờ nằm trên đường Nguyễn Khuyến, trên ngọn đồi thông gần thác Cam Ly. Từ ngày 1/7/2025 khu này thuộc phường Cam Ly – Đà Lạt, phường mới gộp từ phường 5, phường 6 và xã Tà Nung cũ, nên bài cũ vẫn ghi phường 5.
Số nhà mỗi nơi ghi một kiểu. Biển ở cổng chụp năm 2011 ghi 1A Nguyễn Khuyến, còn nhiều trang du lịch ghi số 11. Lúc tìm bản đồ, bạn gõ “Nhà thờ Cam Ly” là ra đúng chỗ.
Từ chợ Đà Lạt, đi đường Hòa Bình ra đường 3 Tháng 2, chạy thêm khoảng 500 m gặp vòng xoay thì rẽ phải vào Hải Thượng. Theo Hải Thượng sang Trần Bình Trọng, đi hết đường này là tới Nguyễn Khuyến, nhà thờ ở bên tay phải. Đường vào nhỏ và dốc, đi ô tô thì tính trước chỗ đậu.
2. Giờ mở cửa, vé và giờ lễ
Hầu hết các nguồn ghi vào cửa miễn phí, khách vào xem ban ngày. Có một trang năm 2026 ghi phí tham quan 30.000 đồng, mình chưa thấy nguồn nào khác nói vậy, đến nơi bạn xem bảng ở cổng cho chắc.
Nhà thờ có linh mục phụ trách, có lễ hằng ngày và Chúa nhật, nhưng mình chưa tìm được lịch lễ do giáo xứ công bố. Vài trang ghi ngày thường có lễ sáng sớm khoảng 5h15, Chúa nhật lễ 7h và 16h. Đây chưa phải thông báo chính thức, bạn xem lịch ở cổng hoặc hỏi các sơ. Đến xem kiến trúc thì tránh giờ lễ, đến dự lễ thì đi sớm vài phút.
3. Chuyện nhà thờ, ngắn gọn
Trước khi có nhà thờ, ở đây đã có Trung tâm Thượng Cam Ly, còn gọi là Trung tâm Sơn Cước. Cha Octave Lefèvre, thuộc Hội Thừa Sai Paris, truyền giáo cho người Lạch ở vùng Langbiang, bắt đầu dựng trung tâm năm 1951 với phòng học, phòng y tế và nhà cho người dân tộc nghỉ lại mỗi lần xuống Đà Lạt. Trung tâm khánh thành ngày 1/11/1952 và hoạt động tới tháng 4/1975.
Năm 1953 cha mở thêm trường nữ công gia chánh cho các thiếu nữ Lạch, giao cho các nữ tu Mến Thánh Giá. Từ năm 1954, các sơ Mến Thánh Giá Hà Nội di cư vào tiếp quản. Cha Lefèvre mất ngày 26/10/1955 sau một tai nạn xe jeep trên đường từ Di Linh về. Các cha thừa sai sau đó tiếp tục công việc, người cuối cùng là cha Marius Boutary, người chủ trì xây nhà thờ.
Nhà thờ xây từ năm 1960 đến năm 1968, một số bài ghi mốc 1959 đến 1967. Bản vẽ do linh mục Jean Kermarrec làm, nhà thầu Nguyễn Thanh Hổ đứng ra thi công (có nơi ghi tên nhà thầu là Đỗ Kiều).
Trước năm 1975, đây là nơi dạy học cho các em người dân tộc từ các làng xa. Sau năm 1975, các em và gia đình về lại làng, số giáo dân còn chừng gần 100 người. Cộng đoàn nữ tu ở ngay cạnh nhà thờ, phụ trông coi nhà thờ. Năm 2019, khoảng chục sơ ở đây còn chăm hơn 60 em nhỏ mồ côi hoặc được gia đình gửi gắm.
4. Kiến trúc nhà thờ Cam Ly có gì đặc biệt?
4.1. Hai mái ngói cao hơn 17 m
Kiến trúc cách điệu từ mái nhà rông cổ truyền Tây Nguyên, làm theo lối thô mộc. Mặt bằng là một hình chữ nhật rộng 324 m², một phần ba dành cho cung thánh, hai phần ba cho giáo dân.
Hai mái dốc đứng cao hơn 17 m. Nhìn thẳng từ đầu hồi, mái gợi hình mũi tên vút lên trời. Nhìn từ mặt bên, mái giống lưỡi rìu khổng lồ vắt ngang. Mũi tên và lưỡi rìu là hai thứ vũ khí gắn với đời sống người dân tộc.
Mái lợp 80.000 viên ngói phẳng. Mỗi viên có gờ móc đục lỗ để luồn dây kẽm buộc chặt vào litô, mái dốc đứng như vậy mà gặp gió lớn cũng không tốc. Cả hai mái nặng khoảng 90 đến gần 100 tấn, tùy nguồn.
4.2. Tiền đình có cọp và phượng hoàng
Ở tiền đình có hình con cọp, tượng trưng cho sức mạnh, và chim phượng hoàng, tượng trưng cho sự thông thái. Người dân tộc thấy yên lòng khi có cọp canh gần và phượng hoàng báo động từ xa. Theo cách giải thích về đạo, con người có bản năng hoang dã như con cọp, khi được Chúa hoàn thiện sẽ khôn ngoan như chim phượng hoàng.
4.3. Bên trong: tường đá, kính màu, bàn thờ gỗ thông
Khung chịu lực là cột bê tông cốt thép để trần, không tô. Cột cao 3 m, mỗi cột 20 x 50 cm, đỡ hệ giàn kèo gỗ ghép vượt khẩu độ 12 m. Tường xây đá chẻ dày 40 cm, cao 2 m, bên trên là hàng kính màu. Lối đi trong nhà thờ cũng lát đá chẻ.
Ô kính màu theo hoa văn dân tộc, chủ yếu là hình tam giác và hình vuông. Với người dân tộc, hình tam giác tượng trưng cho sự cao trọng của Chúa, hình vuông là trái đất có các hành tinh bao quanh. Dọc hai bên có 16 bức tranh đá, 14 bức kể các chặng thương khó của Chúa Giêsu.
Bàn thờ trên cung thánh dài 3,9 m, rộng 0,9 m, làm từ một cây thông già lấy trên đỉnh Langbiang, hong khô hơn 15 năm mới đưa vào dùng. Dưới cây thánh giá gắn ba chiếc sừng trâu. Với người dân tộc, con trâu vừa là bạn trong mùa vụ, vừa là vật tế thần linh khi được mùa.
4.4. Khuôn viên quanh nhà thờ
Quanh nhà thờ là sân cỏ và rừng thông. Bên cạnh có một chòi gỗ cao và vài ngôi nhà mái tranh, vách trang trí hình ngôi sao.
5. Góc chụp ảnh đẹp ở nhà thờ Cam Ly
- Góc chéo từ sân cỏ: lấy được cả hai mái, chòi gỗ và tán thông trong một khung.
- Mặt bên nhà thờ: đứng lùi ra xa, chụp ngang để thấy rõ dáng lưỡi rìu của mái.
- Tiền đình: hình cọp, phượng hoàng và khung kính màu phía trên cửa chính.
- Chân mái: cận cảnh vân ngói, cột bê tông và tường đá chẻ.
- Bên trong, nếu được vào: buổi sáng có nắng, ánh sáng xuyên qua kính màu xuống lối đi lát đá.
6. Kinh nghiệm đi nhà thờ Cam Ly
- Đây là nhà thờ đang có giáo dân sinh hoạt và các sơ ở ngay cạnh. Đi nhẹ, nói khẽ, không bước lên cung thánh.
- Mặc kín vai, quá gối.
- Đến đúng giờ lễ thì đứng phía sau, tắt chuông điện thoại, đợi xong lễ hãy chụp ảnh.
- Cửa vào bên trong có lúc đóng, muốn vào xem thì hỏi các sơ.
- Muốn ủng hộ các em nhỏ thì gửi trực tiếp cho các sơ.
- Mùa Giáng sinh Đà Lạt nhà thờ đông khách hơn ngày thường.
7. Ghép lịch với các điểm gần
- Thác Cam Ly và lăng Nguyễn Hữu Hào: thác ở ngay gần, cùng phía tây trung tâm, trên đồi cạnh thác có lăng cha của Nam Phương Hoàng hậu. Nước thác nhiều năm nay bị ô nhiễm, đọc trước bài thác Cam Ly rồi hẵng quyết.
- Nhà thờ Domaine de Marie: cũng thuộc phường Cam Ly mới, mái cũng có nét nhà rông. Xem bài nhà thờ Domaine de Marie.
- Nhà thờ Con Gà: nhà thờ chính tòa ở trung tâm, đi cùng buổi để thấy hai lối kiến trúc khác hẳn nhau. Xem bài nhà thờ Con Gà.
- Làng hoa Vạn Thành: đi tiếp về phía tây khoảng 3 km. Xem bài làng hoa Vạn Thành.
- Đèo Tà Nung: qua Vạn Thành là vào đèo, nhiều vườn hoa và điểm dừng. Xem bài đèo Tà Nung.
Một buổi sáng phía tây gọn: nhà thờ Cam Ly, ghé lăng Nguyễn Hữu Hào, rồi ra Vạn Thành hoặc lên đèo Tà Nung. Các hướng đi khác có ở cẩm nang du lịch Đà Lạt theo từng khu.
Nhà thờ Cam Ly hợp với người thích kiến trúc và muốn tìm một chỗ yên giữa rừng thông, cách trung tâm không xa. Bạn nhớ xem giờ lễ ở cổng, đi nhẹ nhàng và dành chút thời gian nhìn kỹ mái ngói, tiền đình và hàng kính màu. Chúc bạn gặp một buổi sáng nắng đẹp dưới hai mái nhà rông của nhà thờ Cam Ly.
