Động Puông là hang xuyên núi trên dãy đá vôi Lũng Nham, phía bắc Vườn quốc gia Ba Bể, nơi sông Năng chảy thẳng qua lòng núi. Khách không leo bậc mà ngồi thuyền đi từ đầu hang này ra đầu kia, ngước lên là vòm đá cao hơn 20 m treo đầy nhũ. Mình thấy thích nhất là lúc thuyền vừa lọt vào cửa hang, tiếng máy vọng lại và không khí mát hẳn đi. Đi từ bến nào, mùa nào nước đẹp, chụp ở đâu và giữ gì cho đàn dơi, mình kể bên dưới.
Mục lục
- Động Puông hình thành thế nào
- Cách đến động Puông
- Trong động có gì
- Góc check-in đẹp ở động Puông
- Đi mùa nào
- Kết hợp với điểm nào
- Lưu ý khi vào động
Tóm tắt nhanh khi đi động Puông:
| Vị trí | Núi Lũng Nham, phía bắc Vườn quốc gia Ba Bể, cách Chợ Rã khoảng 5 km. Trước thuộc huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, nay thuộc tỉnh Thái Nguyên |
| Kích thước | Dài khoảng 300 m, trần cao hơn 20 m, rộng khoảng 30 m |
| Cách đến | Chỉ đi bằng thuyền. Từ bến Buốc Lốm khoảng 20 phút, hoặc ghép trong tuyến thuyền hồ Ba Bể |
| Chi phí | Vé thắng cảnh Ba Bể (người lớn 70.000 đồng, trẻ 6 đến 16 tuổi 40.000 đồng) và tiền thuê thuyền theo tuyến |
| Thời gian | Đi xuyên hang chỉ vài chục phút. Cả tuyến hồ, động, thác khoảng 3 đến 4 tiếng |
| Góc check-in đẹp | Cửa hang nhìn ra sông Năng, vòm trần ngược sáng, khối nhũ sát mép nước |
1. Động Puông hình thành thế nào
Sông Năng bắt nguồn từ vùng núi Cao Bằng và Pác Nặm, chảy theo hướng tây nam. Tới núi Lũng Nham, dòng nước khoét xuyên khối đá vôi thành động Puông. Ra khỏi động, sông chảy tới chỗ giáp hồ Ba Bể, xuống thác Đầu Đẳng rồi sang đất Tuyên Quang, đổ vào sông Gâm.
Vì là hang có sông chảy qua, động Puông khác hẳn kiểu hang phải leo bậc như động Hua Mạ gần đó. Khách không đi bộ sâu trong hang mà ngồi thuyền ngắm từ mặt nước.
2. Cách đến động Puông
2.1. Từ bến Buốc Lốm
Bến Buốc Lốm nằm trên sông Năng, cách Chợ Rã khoảng 7 km. Từ đây thuê thuyền máy hoặc thuyền độc mộc đi theo sông khoảng 20 phút là tới cửa động. Thuyền máy nhanh, thuyền độc mộc chậm nhưng êm, hợp với ai muốn ngắm hai bên bờ.
2.2. Ghép trong tuyến thuyền hồ Ba Bể
Cách phổ biến hơn là mua vé thắng cảnh ở bến thuyền chính của hồ rồi thuê thuyền đi một vòng đảo Bà Góa, Ao Tiên, động Puông, thác Đầu Đẳng. Thuyền máy chở khoảng 10 đến 12 khách, khoảng 300.000 đồng đến 1 triệu đồng một thuyền tùy số giờ, tuyến dài vào sông Năng có nơi báo 800.000 đồng đến 1,2 triệu đồng. Đường lên khu hồ và cách thuê thuyền xem bài hồ Ba Bể.
Từ Hà Nội lên khu hồ khoảng 220 đến 250 km. Đi xe khách thì xuống Chợ Rã rồi bắt xe ôm ra bến, hoặc nhờ homestay đón.
3. Trong động có gì
- Cửa hang lớn: từ xa cửa động trông khá nhỏ, tới gần mới thấy vòm đá cao trùm lên dòng sông. Ánh sáng lọt vào từ cả hai đầu nên phần lớn lòng hang vẫn nhìn được, chỉ chỗ sâu mới tối.
- Vách và nhũ đá: vách dựng đứng bị nước bào thành nhiều ngấn, trần treo nhũ đá, có khối nhũ lớn sát mép nước.
- Dơi: động là nơi trú của hơn 20 loài dơi, số lượng hàng vạn con. Chạng vạng là lúc dơi bay ra kiếm ăn.
- Không khí: trong hang mát và ẩm hơn bên ngoài, mùa hè vào rất dễ chịu.
4. Góc check-in đẹp ở động Puông
- Cửa hang nhìn ra sông Năng: chụp từ trong hang hướng ra ngoài, khung đá tối ôm lấy dòng sông và rừng xanh.
- Vòm trần ngược sáng: ngửa máy lên trần khi thuyền đi gần cửa, ánh sáng hắt lên các ngấn đá.
- Khối nhũ sát mép nước: chụp từ thuyền lúc đi chậm qua.
- Lúc thuyền vừa vào hang: người ngồi đầu thuyền, phía trước là cửa động mở rộng.
Mình thấy trong hang ánh sáng yếu, nên giữ máy chắc tay và để thuyền chạy chậm khi chụp. Không bật flash, không rọi đèn mạnh lên trần, vì đàn dơi trú ngay phía trên.
5. Đi mùa nào
- Tháng 2 đến tháng 4: trời mát, nước sông vừa, thuyền đi dễ, cũng là thời gian đẹp cho cả tuyến hồ Ba Bể.
- Mùa hè: vào hang rất mát nhưng hay mưa rào. Sau mưa lớn nước sông Năng lên nhanh và đục, thuyền có thể không được vào.
- Năm hạn: sông Năng cạn, lòng sông lộ bãi cát, thuyền phải lách nhau khá vất vả. Hỏi trước người lái thuyền xem có vào được không.
- Mùa đông: ngồi thuyền ngoài sông khá rét, mang áo gió.
6. Kết hợp với điểm nào
- Thác Đầu Đẳng: xuôi sông Năng khoảng 4 km, thường ghép cùng chuyến thuyền. Xem bài thác Đầu Đẳng.
- Đảo Bà Góa, Ao Tiên: nằm trên cùng tuyến thuyền hồ Ba Bể.
- Bản Pác Ngòi: nghỉ đêm ở homestay nhà sàn ven hồ. Xem bài bản Pác Ngòi.
- Động Hua Mạ: hang khác kiểu, nhiều nhũ đá, phải leo bậc lên sườn núi Cô Đơn.
Dọc đường thuyền, người dân bày bán ốc núi, cơm lam, cá nướng, tép chua, rau sắng. Rừng, hang và các tuyến đi bộ khác ở bài Vườn quốc gia Ba Bể.
7. Lưu ý khi vào động
- Mặc áo phao suốt chuyến thuyền. Từ tháng 7/2026, UBND xã Ba Bể cấm tắm, bơi, lặn, chèo kayak, SUP trên hồ Ba Bể và sông Năng khi chưa đủ điều kiện an toàn (Thông báo 120/TB-UBND). Thuyền chở khách hợp pháp vẫn chạy.
- Giữ yên lặng, không rọi đèn thẳng vào đàn dơi, không vỗ tay hay la hét cho dơi bay.
- Không chạm, bẻ nhũ đá, động nằm trong vùng lõi vườn quốc gia.
- Mang đèn pin nhỏ để nhìn chỗ tối, cho điện thoại, máy ảnh vào túi chống nước.
- Đi giày đế bám nếu thuyền cập vào lối đi trong hang, đá ẩm rất trơn.
Muốn đi thêm các điểm khác của vùng Bắc Kạn cũ, xem bài du lịch Bắc Kạn.
Động Puông hợp với ai thích ngồi thuyền chậm qua một lòng núi lớn mà không phải leo bậc, kể cả người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Mình dặn nhất là hỏi trước mực nước sông Năng, nhất là sau mưa lớn hoặc năm hạn, và giữ yên lặng khi đi qua đàn dơi. Chúc bạn có một chuyến thuyền thật mát lành qua lòng động Puông, ngước lên thấy vòm đá sáng dần về phía cửa hang.
