Hồ Ba Bể: đường đi, vé và thuê thuyền, quy định mới, chỗ ở, ăn gì

Hồ Ba Bể là hồ nước ngọt tự nhiên nằm giữa núi đá vôi phủ rừng của vùng Đông Bắc, nay thuộc xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên (trước tháng 7/2025 là xã Nam Mẫu, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn). Mình thấy ở đây chuyến thuyền mới là phần chính của chuyến đi: thuyền máy chạy giữa hai dãy núi, ghé đảo Bà Góa, Ao Tiên, rồi đi xuyên động Puông, nơi sông Năng chảy qua lòng núi. Sáng sớm sương phủ kín mặt hồ, chỉ còn các đảo nhỏ nhô lên. Còn một quy định mới từ tháng 7/2026 mà nhiều bài cũ chưa nhắc, mình để ở mục 3.

Mục lục

1. Hồ Ba Bể có gì đặc biệt
2. Đường đi từ Hà Nội
3. Vé thắng cảnh, thuê thuyền và quy định mới
4. Các điểm nên ghé quanh hồ
5. Góc check-in đẹp ở hồ Ba Bể
6. Đi mùa nào
7. Ở đâu, ăn gì
8. Lịch trình 2 ngày 1 đêm
9. Lưu ý

Tóm tắt nhanh cho chuyến đi hồ Ba Bể:

Giá vé và giá thuyền trên là mức đầu năm 2025. Sau khi Bắc Kạn nhập vào Thái Nguyên, mức thu có thể đổi, nên hỏi lại ở bến trước khi xuống thuyền.

1. Hồ Ba Bể có gì đặc biệt

Người Tày gọi hồ là Slam Pé, nghĩa là ba hồ, theo ba đoạn phình rộng Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng. Thực tế nước nối liền thành một hồ dài, xung quanh là núi đá vôi, suối ngầm và hang động. Trong hồ có nhiều loài cá nước ngọt, có cả loài quý như cá chiên, cá rầm xanh.

Năm 1995, Hội nghị Hồ nước ngọt thế giới tổ chức tại Mỹ đưa Ba Bể vào nhóm 20 hồ nước ngọt đặc biệt cần bảo vệ. Đây không phải danh hiệu UNESCO như hay bị nhầm. Vườn quốc gia Ba Bể là Vườn di sản ASEAN từ năm 2003, khu Ramsar từ năm 2011, còn danh thắng hồ Ba Bể là di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2012.

Người dân quanh hồ kể giai thoại về một bà lão ăn xin bị cả làng xua đuổi, chỉ hai mẹ con bà góa cho ăn, cho ngủ nhờ. Đêm đó nước dâng nhấn chìm cả vùng, riêng nhà bà góa còn lại và thành hòn đảo giữa hồ, người địa phương gọi là Pò Giả Mải, tức đảo Bà Góa.

2. Đường đi từ Hà Nội

2.1. Ô tô, xe máy tự đi

Đi cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, nối hướng Chợ Mới rồi theo quốc lộ 3 lên khu trung tâm Bắc Kạn cũ. Từ đây vào hồ khoảng 60 đến 70 km, có hai hướng:

• Đi tiếp quốc lộ 3 lên Phủ Thông rồi rẽ về Chợ Rã, vào hồ.
• Rẽ sang Chợ Đồn rồi đi tiếp về Ba Bể, khoảng 70 km, hợp nếu muốn ghé khu di tích ATK Chợ Đồn.

Xe máy không được đi cao tốc, phải theo quốc lộ 3 cũ qua Thái Nguyên. Đoạn cuối vào hồ nhiều dốc, cua gắt, mình thấy nên đi ban ngày.

2.2. Xe khách

Từ bến Mỹ Đình hoặc Yên Nghĩa có nhiều xe tuyến Hà Nội – Bắc Kạn và Hà Nội – Cao Bằng, vé khoảng 200.000 đến 250.000 đồng một chiều. Một số xe dịch vụ khoảng 15 chỗ chạy thẳng tới Ba Bể, từ khoảng 280.000 đồng. Xuống ở Chợ Rã hoặc Bắc Kạn cũ thì bắt xe ôm vào hồ hoặc nhờ homestay ra đón, nhớ hỏi rõ điểm trả khách khi đặt vé.

3. Vé thắng cảnh, thuê thuyền và quy định mới

Đến khu hồ, bạn ra bến thuyền chính mua vé thắng cảnh rồi thuê thuyền. Quanh hồ còn nhiều bến nhỏ ở các thôn có homestay, một số homestay nhận đặt thuyền luôn cho khách.

3.1. Các loại thuyền

3.2. Tuyến thuyền hay đi

Tuyến phổ biến qua đảo Bà Góa, Ao Tiên, động Puông và thác Đầu Đẳng, mất khoảng 3 đến 4 tiếng. Đi nhóm đông thì thuê chung một thuyền để chia tiền. Mình thấy nên chốt trước tuyến, số giờ và những điểm được dừng lên bờ để khỏi phát sinh.

3.3. Cấm kayak, SUP và tắm hồ khi chưa đủ an toàn

Ngày 7/7/2026, UBND xã Ba Bể ra Thông báo số 120/TB-UBND cấm các hoạt động vui chơi, giải trí trên mặt nước hồ Ba Bể và sông Năng thuộc địa phận xã khi chưa bảo đảm đủ điều kiện an toàn. Các hoạt động bị cấm gồm:

• Chèo kayak, chèo ván đứng (SUP), thuyền hơi, bè mảng tự phát.
• Tắm, bơi, lặn, nhảy từ thuyền xuống nước.
• Các hoạt động vui chơi, thể thao, trải nghiệm dưới nước dưới mọi hình thức.

Thuyền chở khách hoạt động hợp pháp, có áo phao vẫn chạy bình thường. Tin đồn “hồ Ba Bể dừng đi thuyền” lan trên mạng sau đó đã được xã bác bỏ. Vậy nên những gợi ý cũ kiểu tắm hồ, bơi ra đảo Bà Góa hay thuê kayak tự chèo đều chưa làm được lúc này. Trước chuyến đi, hỏi homestay xem dịch vụ nào đã được phép trở lại, và trên thuyền luôn mặc áo phao, kể cả khi biết bơi.

4. Các điểm nên ghé quanh hồ

4.1. Trên tuyến thuyền

• Đảo Bà Góa: đảo đá nhỏ phủ cây giữa hồ, thuyền đi ngang hoặc ghé qua.
• Ao Tiên: ao nước nhỏ trên núi phía bắc hồ, đi bộ khoảng 100 m từ chỗ thuyền cập bờ. Người địa phương coi là nơi linh thiêng, không tắm, không xả rác.
• Động Puông: hang xuyên núi dài khoảng 300 m, sông Năng chảy qua, thuyền đi xuyên được. Xem bài động Puông.
• Thác Đầu Đẳng: thác trên sông Năng, chỗ giáp Tuyên Quang, cách hồ khoảng 3 đến 4 km. Xem bài thác Đầu Đẳng.

4.2. Trên bờ

• Bản Pác Ngòi: bản người Tày ven hồ, nhiều homestay nhà sàn. Xem bài bản Pác Ngòi.
• Động Hua Mạ: hang trên sườn núi Cô Đơn, cách Pác Ngòi khoảng 6 km. Leo bậc lên cửa động khoảng 300 m, cửa rộng 3 m, cao 5 m, lòng động rộng khoảng 1 ha.
• Đền An Mạ: đền ven hồ, đông người dâng hương dịp Hội xuân Ba Bể đầu năm.
• Trekking Bản Cám: cung đi bộ khoảng 4 km qua nhà dân, ruộng, rừng, mất khoảng 3 tiếng.
• Đồn Đèn: điểm săn mây, ngắm bình minh trên núi, nên có mặt từ khoảng 4h đến 5h sáng. Dịch vụ ở đây còn tự phát.

Hồ chỉ là một phần của vườn quốc gia. Rừng, hang Thẳm Phầy và các tuyến đi bộ khác ở bài Vườn quốc gia Ba Bể.

5. Góc check-in đẹp ở hồ Ba Bể

• Mặt hồ lúc sáng sớm: đứng ở bến hoặc sân homestay ven hồ, sương phủ mặt nước, các đảo nhỏ nổi lên.
• Trên thuyền giữa hồ: hai dãy núi đá vôi ôm lấy mặt nước, chụp từ mũi thuyền nhìn về phía trước.
• Cửa động Puông: lúc thuyền sắp vào hang, vòm đá lớn ngay trước mặt.
• Thác Đầu Đẳng: nước đổ qua nhiều bậc đá giữa rừng.
• Thuyền độc mộc ven hồ: người dân chống thuyền, hỏi trước khi chụp người.
• Đồn Đèn lúc bình minh: biển mây phía dưới nếu gặp ngày đẹp trời.

Mình thấy đứng chụp trên thuyền thì luôn mặc áo phao và ngồi xuống khi thuyền quay đầu, nhất là đoạn gần cửa hang.

6. Đi mùa nào

• Tháng 2 đến tháng 4: trời mát, khoảng 25 đến 30 độ, dễ đi thuyền và đi bộ.
• Mùa hè: mát hơn đồng bằng, hợp đi tránh nóng, nhưng nằm trong mùa mưa (khoảng tháng 4 đến tháng 10). Sau mưa lớn, nước sông Năng lên nhanh và đục, thuyền có thể không vào sâu được.
• Tháng 11 đến tháng 2: mùa khô, lạnh, có lúc xuống gần 0 độ. Sáng sớm sương phủ mặt hồ rất đẹp nhưng ngồi thuyền khá rét.
• Lễ hội: Hội xuân Ba Bể và lễ hội Lồng Tồng của người Tày diễn ra quanh mùng 10 tháng Giêng âm lịch.

7. Ở đâu, ăn gì

7.1. Chỗ ở

Homestay nhà sàn của người Tày tập trung ở các thôn ven hồ như Pác Ngòi, Bó Lù, Cốc Tộc. Phòng ở mức cơ bản, nhiều nơi có phòng chung kiểu nhà cộng đồng. Muốn tiện nghi hơn thì chọn khách sạn ở khu cổng vườn quốc gia, cách hồ khoảng 1 đến 2 km.

Mùa lễ hội và cuối tuần giá thường cao hơn. Buổi tối nhiều homestay tổ chức hát then, đàn tính cho khách nếu đặt trước.

7.2. Món nên thử

• Cá nướng: cá nhỏ đánh ở hồ, kẹp nẹp tre nướng than, món dễ gặp nhất quanh hồ.
• Cá chiên sông Năng: loài cá lớn, quý, giá cao, nên hỏi giá theo cân trước khi gọi.
• Tôm, tép chua, ốc núi: người dân bày bán dọc đường tham quan.
• Lạp xưởng, thịt lợn gác bếp: làm từ lợn bản, lạp xưởng ướp gừng đá rồi hun khói.
• Xôi nếp nương, cơm lam, rau sắng, măng rừng: có trong hầu hết mâm cơm homestay.
• Bánh coóc mò, bánh ngải, bánh dày lá cẩm: bánh nếp của người Tày, mua ở chợ phiên hoặc nhờ chủ nhà đặt.

8. Lịch trình 2 ngày 1 đêm

Có thêm ngày thì ghé hồ Bản Chang, đèo Gió, khu ATK Chợ Đồn, xem bài du lịch Bắc Kạn.

9. Lưu ý

• Mang áo khoác mỏng: sáng sớm và tối se lạnh kể cả mùa hè.
• Mang kem chống muỗi, côn trùng ven hồ khá nhiều.
• Mang tiền mặt: quanh hồ ít cây ATM, tiền thuyền và đồ ăn thường trả tiền mặt.
• Trong bản ít tạp hóa, mang đồ ăn vặt, nước uống, đặt bữa trước với chủ nhà.
• Không tắm, bơi, chèo kayak hay SUP khi chưa có thông báo cho phép trở lại.
• Ở Ao Tiên và các đền, giữ yên lặng, không xả rác.

Hồ Ba Bể hợp với ai thích ngồi thuyền chậm giữa núi rừng, ngủ nhà sàn và ăn cá hồ nướng than. Mình dặn nhất là thuê thuyền theo tuyến đã chốt giá, mặc áo phao suốt chuyến và hỏi homestay về quy định mặt nước trước khi đi. Chúc bạn có một buổi sáng thong thả trên hồ Ba Bể, nhìn sương tan dần khỏi những dãy núi đá vôi.